“Từ hồi lắp điện mặt trời, nhà tôi cháy hai bóng đèn, cái quạt trần kêu to hơn, tháng trước bo mạch máy giặt cũng hỏng. Có phải cái hệ đó làm hỏng đồ không?” — nghe câu này, nhiều người sẽ vội bênh hoặc vội đổ lỗi. Thật ra cần tách ra: có trường hợp chỉ là trùng thời điểm, có trường hợp đúng là có liên quan, nhưng thường không phải do tấm pin mà do điện áp tại nhà hoặc một mối đấu nối trong tủ. Bài này giúp anh chị phân biệt, và biết việc nào tự ghi chép được, việc nào phải để thợ.
Khả năng thứ nhất là trùng hợp. Đồ điện đã dùng nhiều năm đến tuổi hỏng, lại rơi đúng vào mấy tháng sau khi lắp hệ. Mùa hè nóng, đồ chạy nhiều giờ hơn cũng dễ hỏng hơn. Dấu hiệu: đồ hỏng không theo giờ giấc nào, và phần lớn là đồ cũ.
Khả năng thứ hai là điện áp tại nhà lên cao vào giữa trưa. Nhà ở cuối đường dây, dây từ cột vào nhà nhỏ hoặc dài, khi hệ đẩy phần điện dư ra lưới thì điện áp ngay tại nhà có thể nhích lên. Nếu trước đó điện áp khu vực đã sẵn cao, đèn và thiết bị có bộ nguồn yếu sẽ chịu thiệt. Dấu hiệu: hỏng hoặc chập chờn dồn vào buổi trưa nắng.
Khả năng thứ ba là mối đấu nối trong tủ điện. Khi lắp hệ, thợ phải can thiệp vào tủ điện nhà. Một mối dây trung tính bắt chưa chặt, một cầu đấu lỏng dần theo nhiệt có thể làm điện áp các nhánh dao động bất thường. Dấu hiệu: đèn sáng tối thất thường cả ban đêm, bật đồ công suất lớn thì đèn chỗ khác chói lên hoặc tối đi.
Ba khả năng này có thể chồng lên nhau: một nhà vừa ở cuối đường dây, vừa có đồ cũ, vừa có một mối nối chưa chặt. Vì vậy đừng vội kết luận chỉ vì một chiếc đèn cháy, mà nên nhìn cả chuỗi sự việc trong vài tuần.
Có nhà nghi hệ làm hỏng đồ nên cứ trưa là tắt biến tần, vừa mất sản lượng vừa không tìm ra nguyên nhân thật. Có nhà mua thêm ổn áp to cho cả nhà, trong khi lỗi nằm ở một mối dây lỏng mà ổn áp không sửa được. Nguy hiểm nhất là tự mở tủ điện siết lại các mối khi chưa ngắt đủ nguồn, vì trong tủ có cả điện lưới lẫn điện từ biến tần.
Cũng có nhà bỏ qua, coi như xui. Đồ điện hỏng vì điện áp bất thường sẽ còn hỏng tiếp, và một mối nối lỏng nóng dần lên là mầm của chập cháy. Việc đúng là ghi chép để tìm quy luật, rồi để thợ đo đúng chỗ.
Hầu hết biến tần hòa lưới đều ghi lại điện áp lưới theo thời gian, xem được trên app hoặc màn hình máy. Đây là manh mối quý: nếu đường điện áp trưa nào cũng vọt lên rồi biến tần báo lỗi, khả năng thứ hai rất rõ. Đơn vị lắp có thể chỉnh cài đặt của biến tần trong phạm vi cho phép, xem lại cỡ dây từ tủ ra công tơ, hoặc làm việc với điện lực nếu điện áp khu vực vốn cao.
Nếu nghi mối đấu nối, thợ sẽ ngắt nguồn đúng trình tự, kiểm tra từng cầu đấu, dây trung tính và dây tiếp địa, đo nhiệt các điểm nối khi có tải. Với đồ nhạy cảm như tủ lạnh, máy giặt, máy tính, có thể thêm thiết bị chống sét lan truyền hoặc ổn áp riêng cho thiết bị đó, sau khi đã loại trừ nguyên nhân ở tủ điện.
Một điều nên biết: khi thợ đến, việc đầu tiên thường là đo điện áp tại công tơ và tại tủ trong nhà vào đúng giờ hay xảy ra sự cố, rồi so với số trên app. Nếu hai số lệch nhau nhiều, vấn đề nằm ở đoạn dây giữa công tơ và nhà. Vì vậy nên hẹn thợ vào buổi trưa nắng, thay vì sáng sớm hay chiều muộn khi hệ gần như không phát.
Cứ cho là app ghi điện áp lưới lúc 8 giờ sáng khoảng 228 vôn, lúc 11 giờ lên 245 vôn, lúc 12 giờ rưỡi chạm 252 vôn thì biến tần báo lỗi, ngắt vài phút rồi chạy lại. Cùng những ngày đó, nhà anh chị cháy đèn vào buổi trưa. Quy luật này chỉ khá rõ về phía điện áp khu vực cao cộng thêm phần điện hệ đẩy ra.
Ngược lại, cứ cho là điện áp trên app dao động quanh mức quen thuộc cả ngày, mà đèn vẫn chập chờn vào buổi tối mỗi khi bật bếp từ. Lúc đó hướng nghi nên chuyển sang tủ điện và dây trung tính, không liên quan gì đến sản lượng pin. Các con số ở đây chỉ để minh hoạ cách đọc; ngưỡng cụ thể tùy cài đặt từng máy và quy định hiện hành.
Lập một bảng ngắn: thiết bị nào hỏng, ngày giờ nào, thiết bị mua được bao lâu rồi. Thêm một dòng ghi hiện tượng đèn sáng tối, mùi khét, tiếng lách tách nếu có.
Mở app giám sát, tìm mục điện áp lưới hoặc nhật ký lỗi, chụp màn hình vài ngày gần nhất, nhất là ngày có đồ hỏng. Áp mu bàn tay lên mặt ngoài vỏ tủ điện xem có ấm bất thường không; chỉ chạm vỏ ngoài, không mở nắp, không động vào aptomat hay dây bên trong.
Có mùi khét, tiếng lách tách, vết cháy xém ở tủ điện hay ổ cắm, hoặc đèn cả nhà chói lên bất thường: ngắt aptomat tổng nếu làm được an toàn rồi gọi đơn vị lắp ngay, không chờ. Các trường hợp khác, gửi bảng ghi chép và ảnh chụp app để thợ đến đo đúng chỗ. Nếu hệ do Anh Tú Solar lắp, anh chị nhắn Zalo kèm ảnh, bên em sắp lịch kiểm tra tủ điện và điện áp tại nhà.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu