Lá khô, rác dồn dưới gầm dàn pin trên mái: có sao không?

Vì sao lá và rác hay dồn vào gầm dàn pin?

Gió thổi qua mái mang theo lá, cành nhỏ, túi ni lông. Khi gặp dàn pin, gió bị hút vào khe giữa tấm và mái, chạy chậm lại ở dưới gầm, và rác rơi xuống ngay đó. Bên trên lại có tấm pin che, mưa không đập trực tiếp, gió ngoài không thổi ra được, nên rác cứ tích dần ở các chân giàn, sau ray, trong rãnh sóng tôn.

Nhà gần cây to, vườn cây ăn quả, cánh đồng hay bãi đất trống thường bị nhiều hơn. Mái dốc thấp, khe dưới tấm hẹp, dàn đặt sát nhau thành một mảng lớn cũng là những điều kiện khiến rác khó thoát.

Đống lá này gây hại theo mấy đường. Một là giữ ẩm: lá ướt nằm lâu trên tôn làm lớp mạ xuống cấp, gỉ lan từ chỗ đó ra, nhất là quanh chân vít. Hai là chặn dòng nước trong rãnh tôn, nước dềnh lên, thấm qua mối nối, gây dột. Ba là thành chỗ ở cho chuột, chim, côn trùng, kéo theo chuyện cắn dây. Bốn là che bớt luồng gió mát dưới tấm, tấm chạy nóng hơn thì phát điện kém hơn. Và nếu dây cáp, đầu nối nằm lẫn trong đống lá khô, một đầu nối tiếp xúc kém sinh nhiệt là điều không ai muốn.

Cách cũ hỏng ở đâu

Cách thứ nhất là tự leo lên, thò tay hoặc que vào gầm khều ra. Gầm dàn pin có ray sắc, ốc nhọn, dây cáp và đầu nối, đôi khi có cả ong, rắn, rết trú. Giẫm lên tấm pin để với cho tới còn làm nứt tấm. Cách thứ hai là xịt vòi nước mạnh vào gầm cho rác trôi: lá ướt dồn đặc hơn vào chân giàn, nước bắn thẳng vào đầu nối và hộp đấu nối.

Cách thứ ba là chờ, nghĩ mưa to sẽ cuốn đi. Mưa to chỉ làm lá dồn chặt hơn vào chỗ thấp. Cách thứ tư là đốt rác ngay trên mái hoặc dưới chân tường gần đường dây. Đây là cách tuyệt đối không làm, vì lửa và khói nóng cực kỳ dễ làm hỏng dây, đầu nối và chính tấm pin.

Cách làm đúng: dọn có dụng cụ, đi dây gọn, chắn từ gốc

Việc dọn gầm nên để thợ làm trong lần bảo trì, vào lúc trời mát, sau khi đã kiểm tra an toàn dây và đầu nối. Thợ thường dùng máy thổi lá cầm tay, gắp dài, chổi cán dài để đưa rác ra phía máng nước rồi gom lại, không xịt nước áp lực vào gầm. Khi dọn, thợ đồng thời xem luôn lớp mạ tôn, chân vít, gioăng, các đoạn dây có bị gặm hay không.

Thứ hai là đi dây cho gọn. Dây cáp và đầu nối nên được kẹp lên ray hoặc nằm trong máng, không thả trên mặt tôn. Như vậy rác có dồn vào cũng không ôm lấy dây, nước không đọng quanh đầu nối, việc dọn cũng an toàn hơn.

Thứ ba là chắn từ gốc. Với nhà gần cây to, nhiều nơi lắp lưới chắn ở viền dàn pin, vừa ngăn lá to, túi ni lông, vừa ngăn chim, chuột chui vào. Lưới phải là loại chịu thời tiết, gắn bằng kẹp phù hợp, không khoan vào khung tấm. Kết hợp tỉa bớt cành vươn qua mái, phần rác vào gầm giảm hẳn.

Minh hoạ: một đống lá nhỏ có thể tốn bao nhiêu?

Cứ cho là đống lá nằm ở chân giàn qua hai mùa mưa, làm gỉ thủng hai tấm tôn bên dưới. Muốn thay tôn, thợ phải tháo 4 tấm pin, tháo ray, thay tôn, rồi lắp lại. Cứ cho là tiền tôn và công tháo lắp vào khoảng vài triệu đồng, chưa kể những ngày hệ ngừng phát. Trong khi đó, cứ cho là một lần dọn gầm kết hợp bảo trì chỉ tốn vài trăm nghìn, làm một đến hai lần mỗi năm.

Về sản lượng, tấm pin mất khoảng 0,3 đến 0,4 phần trăm công suất cho mỗi độ nóng thêm. Cứ cho là rác dồn làm gầm bí, tấm nóng hơn trung bình 5 độ vào những trưa hè, sản lượng giờ trưa có thể hụt khoảng 2 phần trăm. Con số này nhỏ hơn chuyện gỉ mái, nhưng cộng dồn cả mùa hè cũng không đáng để bỏ qua.

Làm ngay trong 10 phút

Quan sát từ chỗ đứng an toàn, không leo lên mái:

• ✓ Từ sân thượng, ban công hoặc cửa sổ tầng trên, dùng điện thoại phóng to chụp các mép dàn pin, nhất là mép dưới và phía hướng gió hay thổi tới.
• ✓ Đánh dấu trên ảnh những chỗ thấy lá, túi ni lông, cành con dồn đống.
• ✓ Nhìn trần, đầu tường phía dưới các chỗ đó xem có vệt ố nước mới, mạng nhện đen hay vết gỉ chảy xuống không.
• ✓ Xem máng nước dưới mép mái: có lá kẹt, nước tràn không. Rác trong gầm và rác trong máng thường đi cùng nhau.
• ✓ Để ý vài đêm: có tiếng chạy, tiếng cào trên mái không, aptomat chống giật có nhảy thất thường không.
• ✓ Không leo mái, không thò tay hay que vào gầm, không xịt vòi áp lực, không đốt rác gần mái và đường dây.

Khi nào cần gọi thợ

Báo đơn vị lắp khi thấy rác dồn thành đống dưới gầm, nhất là sát chân giàn hay gần dây cáp; khi có vệt ố, gỉ chảy trên trần; khi có dấu hiệu chuột, chim làm tổ; hoặc khi nhà gần cây to và mùa lá rụng sắp đến. Gửi kèm ảnh đã đánh dấu để thợ mang đúng dụng cụ.

Anh chị có thể hỏi thợ: nhà mình nên dọn gầm bao lâu một lần; dây cáp đã được kẹp gọn lên ray chưa; có nên lắp lưới chắn viền không và chi phí bao nhiêu; lớp tôn dưới dàn có chỗ nào cần xử lý sớm không. Đề nghị thợ chụp ảnh gầm trước và sau khi dọn để lưu vào hồ sơ của hệ.