Mua bộ điện mặt trời trên mạng về tự lắp: có nên không?

Hai loại bộ bán trên mạng rất khác nhau

Loại thứ nhất là bộ nhỏ chạy độc lập: một hai tấm pin, một bộ điều khiển sạc, một bình ắc quy hoặc pin nhỏ, dùng cho đèn, quạt, sạc điện thoại ở chòi canh, lều vườn, ghe thuyền. Điện áp thấp, không nối vào điện nhà, lỡ đấu sai thì chủ yếu hỏng thiết bị.

Loại thứ hai là bộ hòa lưới, kể cả loại quảng cáo “cắm vào ổ điện là chạy”. Bộ này nối thẳng vào mạch điện trong nhà, tức là nối với lưới điện chung của cả khu. Phía tấm pin có thể lên tới vài trăm vôn một chiều khi mắc nhiều tấm nối tiếp. Đây là loại mà chuyện tự lắp cần cân nhắc kỹ nhất.

Cách tự lắp hay hỏng ở chỗ nào

Chỗ hỏng đầu tiên là điện một chiều. Người quen sửa điện nhà thường chỉ làm với điện xoay chiều. Điện một chiều từ tấm pin khi đứt hoặc lỏng đầu nối dễ sinh hồ quang kéo dài, không tự tắt như điện xoay chiều. Đầu nối bấm bằng kìm thường, dây không đúng loại chịu nắng, thiếu cầu chì và thiết bị cắt phía một chiều là những nguồn gây cháy hay gặp.

Chỗ hỏng thứ hai là mái nhà. Khoan bắt khung không trúng xà gồ, không làm kín lỗ khoan thì mùa mưa đầu tiên đã dột. Giàn không tính tải gió thì gặp giông lớn dễ bật tấm. Tiền sửa mái thường cao hơn khoản tiền công lắp đã tiết kiệm.

Chưa kể việc đưa tấm pin lên mái. Mỗi tấm cỡ lớn nặng vài chục cân, rộng như cánh cửa, gặp gió là thành cánh buồm. Một người khéo tay đến mấy cũng khó vừa giữ tấm vừa giữ thăng bằng trên mái dốc; tai nạn ngã cao mới là rủi ro lớn nhất của việc tự lắp, lớn hơn cả chuyện điện.

Chỗ hỏng thứ ba là giấy tờ. Bộ hòa lưới cần thông báo, đăng ký với điện lực theo quy định hiện hành. Nhiều hãng chỉ nhận bảo hành khi thiết bị được lắp bởi đơn vị đủ điều kiện và có biên bản lắp đặt. Hàng mua qua mạng đôi khi không rõ nguồn gốc, công suất ghi trên nhãn không khớp công suất thật, đến lúc hỏng thì không biết gửi bảo hành ở đâu.

Nên tự làm phần nào, nên thuê phần nào

Bộ nhỏ chạy độc lập cho chòi vườn, chuồng trại, lối đi thì anh chị có thể tự lắp nếu đặt tấm ở mặt đất hoặc mái thấp, đọc kỹ hướng dẫn và dùng đúng cầu chì kèm bộ. Đây cũng là cách hay để làm quen trước khi tính đến hệ lớn.

Với hệ hòa lưới trên mái nhà ở, cách hợp lý là để đơn vị có kinh nghiệm lo phần khung, phần điện một chiều, đấu nối tủ điện và hồ sơ điện lực. Phần anh chị tự làm được mà vẫn tiết kiệm là: tự tìm hiểu để chọn công suất theo hóa đơn, dọn lối lên mái, chuẩn bị chỗ đặt biến tần, đi sẵn ống luồn dây trong nhà theo hướng dẫn, và về sau tự theo dõi app, tự vệ sinh ở những chỗ không phải leo cao.

Nếu đã lỡ mua bộ trên mạng, đừng vội bắt lên mái. Mang tem nhãn, hóa đơn mua hàng hỏi đơn vị lắp xem thiết bị có dùng được không, có đủ giấy tờ để đăng ký và bảo hành không. Có trường hợp tấm pin dùng tốt nhưng biến tần nên đổi.

Minh hoạ: khoản tiết kiệm thật sự là bao nhiêu

Cứ cho là một hệ khoảng 5 kWp được đơn vị lắp báo giá trọn gói 60 triệu đồng, còn bộ thiết bị cùng công suất trên mạng rao 40 triệu. Nhìn qua thấy chênh 20 triệu. Nhưng bộ trên mạng thường chưa gồm khung đúng loại mái, tủ điện, thiết bị bảo vệ, dây chuyên dụng, vận chuyển và công đưa tấm lên mái. Cộng các khoản này, cứ cho là thêm 8 đến 10 triệu.

Phần chênh còn lại, cứ cho là khoảng 10 triệu, chính là tiền công, bảo hành lắp đặt và hồ sơ. Đặt nó cạnh rủi ro: một lần dột phải lợp lại một mảng mái, một biến tần hỏng không được bảo hành, hay tệ hơn là một sự cố chập cháy. Chỉ cần một trong những việc đó xảy ra là khoản tiết kiệm biến mất. Đây là số minh hoạ, mỗi nhà một khác, nhưng nên tính đủ từng dòng trước khi so.

Làm ngay trong 10 phút

Mở trang bán bộ mà anh chị đang để ý, ghi ra: bộ gồm những gì, có khung chưa, có tủ điện và thiết bị bảo vệ chưa, biến tần loại hòa lưới hay độc lập, bảo hành ở đâu và điều kiện bảo hành ghi gì. Mục nào không có hoặc ghi mập mờ thì đánh dấu lại.

Lấy báo giá của đơn vị lắp mà anh chị đang có, đặt hai bên cạnh nhau theo từng dòng. Thêm một cột “ai chịu trách nhiệm khi hỏng”. Nhìn riêng cột đó thường đã đủ thấy chênh lệch thật nằm ở đâu. Việc này làm trên giấy, không cần leo mái hay mở tủ điện.

Khi nào cần hỏi thợ

Nếu anh chị định nối bất kỳ thiết bị nào vào điện nhà, hoặc đặt tấm pin trên mái tầng hai trở lên, hãy hỏi người có chuyên môn trước khi làm. Nếu đã mua thiết bị, gửi ảnh tem nhãn và danh sách bộ qua Zalo cho Anh Tú Solar; bên em xem giúp món nào dùng được, món nào nên đổi, và báo riêng phần công lắp để anh chị tự so.