“Chiều qua mưa đá hạt to bằng đầu ngón tay, gõ rào rào trên mái suốt mười phút. Giờ tôi chỉ sợ dàn pin trên đó vỡ hết. Có cách nào biết mà không phải trèo lên không?” — mùa giao mùa ở miền Bắc, nhất là vùng trung du và miền núi, bên em nhận kiểu câu hỏi này sau mỗi trận đá. Tin vui là phần lớn tấm pin chịu được mưa đá thông thường. Tin chưa vui là nếu có tấm bị nứt thì vết nứt không phải lúc nào cũng nhìn thấy ngay, và để lâu mới là lúc sinh chuyện. Bài này chỉ cách đánh giá từ dưới đất, đọc số liệu để biết có hụt thật không, và khi nào mới cần người lên mái.
Mặt trước tấm pin là một lớp kính cường lực, được gắn chặt vào khung nhôm và lớp đệm phía sau. Trong các bài thử độ bền trước khi xuất xưởng, tấm pin phải chịu được những viên băng cỡ khoảng hai centimet rưỡi bắn vào với tốc độ cao ở nhiều điểm trên mặt kính. Nói nôm na, mưa đá hạt ngô, hạt lạc, thậm chí to bằng đầu ngón tay cái rơi tự nhiên thường không đủ sức làm vỡ một tấm pin còn tốt.
Rủi ro tăng lên trong vài trường hợp. Một là hạt đá rất to, cỡ quả trứng chim cút trở lên, kèm gió giật làm hạt rơi xiên. Hai là tấm đã có sẵn vết nứt nhỏ từ lúc vận chuyển, lắp đặt hoặc do người giẫm lên khi vệ sinh. Ba là tấm đặt quá thoải, gần như nằm ngang, nên hứng trọn lực rơi. Bốn là tấm loại kính mỏng, khung yếu mua trôi nổi. Chính những tấm này mới cần được để ý sau mỗi trận đá.
Phản xạ quen thuộc nhất là tạnh mưa là bắc thang lên mái xem ngay. Đây là lúc nguy hiểm nhất: mái còn ướt, kính tấm pin trơn như mặt gương, đá vụn còn lăn lóc, và nếu có tấm vỡ thì phía sau nó vẫn đang có điện một chiều khi trời hửng nắng. Có người còn cầm vòi xịt nước lạnh cho sạch đá, trong khi mặt kính đang ấm, chênh nhiệt đột ngột không có lợi gì.
Thái cực ngược lại là bỏ mặc. Tấm có vết nứt nhỏ vẫn phát điện được một thời gian nên chủ nhà không để ý. Nhưng nước mưa, hơi ẩm mùa nồm theo vết nứt ngấm vào bên trong, lâu dần sinh điểm nóng, rò điện, biến tần báo lỗi cách điện rồi tự ngắt cả hệ vào những sáng ẩm. Đến lúc đó thiệt hại đã lớn hơn nhiều so với việc phát hiện sớm một tấm nứt.
Bước đầu tiên là quan sát từ dưới đất hoặc từ chỗ cao an toàn như ban công, tầng trên, sân thượng nhà bên nếu hàng xóm cho phép. Dùng điện thoại phóng to chụp từng dãy tấm. Tấm vỡ do đá thường có vết rạn hình mạng nhện toả ra từ một điểm, nhìn nghiêng theo hướng nắng sẽ thấy rõ hơn nhìn thẳng. Ghi lại cả ảnh hạt đá rơi trong sân đặt cạnh một vật quen như bao diêm, đồng xu để làm bằng chứng kích cỡ.
Bước thứ hai là đọc sản lượng. Đừng so ngày mưa đá với ngày hôm trước, vì trời mây làm sản lượng giảm là chuyện bình thường. Hãy chờ một hai ngày nắng, rồi so với những ngày nắng tương tự trong tuần trước trên ứng dụng giám sát. Nếu app có xem theo từng chuỗi, hãy xem chuỗi nào hụt hơn chuỗi còn lại. Đồng thời để ý biến tần có báo lỗi gì liên quan đến cách điện hay không.
Bước thứ ba là xem lại giấy tờ. Bảo hành sản phẩm của hãng thường không tính hư hỏng do thiên tai, còn bảo hiểm tài sản nếu nhà có mua thì có thể. Ảnh chụp, thời điểm xảy ra trận đá và số liệu sản lượng trước, sau chính là hồ sơ cần có khi làm việc với bên bảo hiểm hoặc đơn vị lắp.
Cứ cho là nhà anh chị có hệ 6 kWp gồm mười hai tấm, những ngày nắng đẹp trước trận đá hệ làm ra khoảng 24 số điện mỗi ngày. Sau trận đá, hai ngày nắng tương tự chỉ còn chừng 21 số. Hụt 3 số là khoảng 12 đến 13 phần trăm, tương đương gần một tấm rưỡi không góp sức. Con số này đủ để nghi có tấm hỏng hoặc có chuỗi bị ảnh hưởng, chứ không còn là dao động do mây.
Tính tiền, cứ cho mỗi số điện tự dùng giúp nhà tránh được khoảng 2.500 đồng. Hụt 3 số mỗi ngày nắng, một tháng có chừng hai mươi ngày nắng thì mất khoảng 150 nghìn đồng. Chưa lớn, nhưng nếu để tấm nứt ngấm nước tới mức biến tần báo lỗi cách điện và ngắt cả buổi sáng, mỗi lần mất trọn một nửa sản lượng ngày. Thay một tấm, cứ cho là vài triệu đồng cả công, rẻ hơn nhiều so với để lỗi kéo dài cả mùa.
Thứ nhất, không leo mái, không bắc thang, không xịt nước lên dàn pin. Thứ hai, đứng ở chỗ an toàn chụp ảnh toàn bộ dàn tấm từ vài góc, phóng to từng dãy xem có vết rạn mạng nhện, kính bị bong mảng hay khung cong. Thứ ba, nhặt vài hạt đá còn sót, đặt cạnh đồng xu chụp một tấm, ghi giờ xảy ra mưa đá.
Thứ tư, mở ứng dụng giám sát, chụp màn hình sản lượng bảy ngày gần nhất và mục cảnh báo nếu có. Thứ năm, nhìn màn hình biến tần từ bên ngoài, không mở nắp tủ điện, xem có đèn báo lỗi hay dòng chữ lạ không. Thứ sáu, đánh dấu vào lịch: sau hai ngày nắng sẽ mở app so lại. Cả việc này chưa tới mười phút, và anh chị đã có đủ tư liệu để hỏi đúng chỗ.
Nên gọi đơn vị lắp đến kiểm tra khi thấy một trong các dấu hiệu: ảnh chụp có vết rạn hình mạng nhện hoặc mảng kính mờ đục bất thường; sản lượng những ngày nắng sau trận đá hụt từ khoảng một phần mười trở lên so với trước; biến tần báo lỗi cách điện, lỗi rò, hoặc tự ngắt vào sáng sớm có sương; có mùi khét hay tiếng lách tách gần hộp nối. Khi đã thấy tấm vỡ, tuyệt đối không tự chạm vào tấm hay dây phía sau, vì ngay cả khi tắt biến tần, tấm pin vẫn phát điện khi có ánh sáng.
Người lên mái nên là thợ có dây an toàn, có đồ đo cách điện và biết cô lập đúng chuỗi trước khi tháo tấm. Nếu nhà ở vùng hay có mưa đá, lúc khảo sát hệ mới hoặc thay tấm, anh chị có thể hỏi thêm về loại kính dày hơn, góc nghiêng hợp lý và khả năng mua bảo hiểm tài sản cho hệ. Chi phí phòng trước bao giờ cũng nhẹ hơn chi phí sửa sau.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu