Sét đánh hỏng biến tần: bảo hành có nhận không, làm gì?

Sét không cần đánh trúng mái mới làm hỏng máy

Rất ít trường hợp sét đánh thẳng vào giàn pin. Phần lớn hư hỏng đến từ sét lan truyền: sét đánh xuống cột điện, cây cao hay đồng ruộng gần nhà, tạo ra xung điện áp chạy theo đường dây điện lưới, dây cáp một chiều từ mái xuống, cả dây mạng và dây anten. Xung này chỉ kéo dài trong khoảnh khắc nhưng đủ làm cháy mạch điện tử bên trong biến tần.

Vì thế sau một trận sét gần, thứ hỏng thường không chỉ có biến tần. Modem, tivi, bộ sạc, bo mạch điều hoà cũng có thể hỏng cùng lúc. Nhìn tổng thể các thiết bị hỏng giúp thợ đoán xung đi vào từ đường nào.

Nhà ở gần cột điện trung thế, nhà cao nhất xóm, nhà giữa cánh đồng trống hoặc trên sườn đồi thường hứng sét lan truyền nhiều hơn. Những vị trí này càng cần tiếp địa làm cẩn thận và thiết bị chống sét đủ cho cả hai phía một chiều và xoay chiều, chứ không chỉ một phía cho có.

Chỗ hay làm sai trong mấy giờ đầu

Sai thứ nhất là bật tắt liên tục cho máy “tỉnh lại”. Nếu bên trong đã có linh kiện chập, mỗi lần đóng điện lại có thể làm hỏng lan sang phần khác, và làm mất dấu vết giúp xác định nguyên nhân. Sai thứ hai là mang biến tần ra hiệu sửa điện tử gần nhà để mở máy. Phần lớn hãng coi việc người không được uỷ quyền mở máy là mất quyền bảo hành, dù lỗi ban đầu có thể được xét.

Sai thứ ba là không chụp ảnh gì cả, chỉ gọi điện kể lại. Đến lúc cần chứng minh thời điểm hỏng, tình trạng thiết bị chống sét, dấu cháy xém, anh chị không còn gì trong tay.

Làm đúng: an toàn, giữ bằng chứng, rồi báo đúng nơi

An toàn trước. Nếu có mùi khét, khói, tiếng nổ lách tách hoặc vỏ máy nóng bất thường, tránh xa khu vực biến tần, không chạm vào dây và đầu nối. Nếu đơn vị lắp đã hướng dẫn cách ngắt aptomat phía điện xoay chiều trong tủ điện nhà mình và chỗ đó khô ráo, anh chị có thể ngắt. Tuyệt đối không động vào dây một chiều từ mái xuống, vì phía tấm pin vẫn có điện khi trời sáng.

Giữ bằng chứng. Chụp ảnh màn hình biến tần, đèn báo, ảnh tủ điện và thiết bị chống sét trong tủ, vì nhiều loại có cửa sổ nhỏ đổi màu khi đã tác động. Chụp màn hình app lúc mất kết nối để có mốc thời gian. Ghi lại giờ có sét, những thiết bị khác trong nhà cũng hỏng. Nếu hàng xóm cũng bị, ghi tên để làm chứng.

Báo đúng nơi. Gọi đơn vị đã lắp trước tiên, vì họ là người nắm sơ đồ và có quyền làm việc với hãng. Đề nghị họ lập biên bản kiểm tra có chữ ký hai bên, trong đó ghi tình trạng tiếp địa, thiết bị chống sét và biến tần.

Ai chịu tiền sửa: ba cửa cần hỏi

Cửa thứ nhất là bảo hành hãng. Nhiều phiếu bảo hành ghi loại trừ hư hỏng do thiên tai, sét hoặc xung điện từ bên ngoài. Tuy vậy không phải lúc nào cũng rõ ràng là do sét; hãng sẽ thẩm định và kết luận. Anh chị nên đọc chính phiếu bảo hành của máy mình thay vì nghe nói.

Cửa thứ hai là đơn vị lắp. Nếu hợp đồng ghi có hạng mục chống sét và tiếp địa, mà khi kiểm tra thấy thiếu thiết bị chống sét, lắp sai vị trí hoặc tiếp địa không đạt, thì đó là lỗi thi công, không đơn thuần là thiên tai. Biên bản kiểm tra ở bước trên chính là căn cứ để nói chuyện.

Cửa thứ ba là bảo hiểm. Nếu nhà có bảo hiểm tài sản hoặc bảo hiểm riêng cho hệ, hãy báo cho bên bảo hiểm càng sớm càng tốt vì thường có thời hạn thông báo. Ảnh chụp và biên bản lúc này rất có giá trị.

Minh hoạ: vì sao thiết bị chống sét là khoản đáng chi

Cứ cho là hệ gia đình khoảng 5 kWp, biến tần cứ cho là 12 triệu đồng. Một lần hỏng do sét, nếu không được bảo hành, tiền thay hoặc sửa bo mạch có thể từ vài triệu đến gần bằng giá máy mới, cộng thêm mấy tuần hệ không phát điện trong lúc chờ linh kiện.

Trong khi đó, thiết bị chống sét lan truyền cho phía một chiều và phía xoay chiều, cộng hệ tiếp địa làm đúng, thường chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng giá hệ. Thiết bị chống sét cũng là loại hao mòn: sau vài lần tác động nó có thể hết tác dụng và cần thay, nên sau mỗi mùa giông nên có người kiểm tra cửa sổ báo trạng thái.

Làm ngay trong 10 phút

Nếu vừa có sét: chụp ảnh biến tần, tủ điện, chụp màn hình app, ghi giờ và danh sách thiết bị hỏng khác trong nhà. Không bật tắt thử nhiều lần, không cho ai mở máy.

Nếu chưa có sự cố: lấy hợp đồng lắp đặt ra, tìm xem có dòng nào ghi thiết bị chống sét và tiếp địa không. Mở tủ điện nhìn, không chạm, xem có thiết bị chống sét và cửa sổ báo đang màu gì. Tìm phiếu bảo hành biến tần, đọc phần loại trừ.

Vướng thì hỏi

Anh chị gửi ảnh biến tần, tủ điện, trang hợp đồng có hạng mục chống sét và phiếu bảo hành cho Anh Tú Solar qua Zalo. Bên em sẽ đọc giúp phần nào có thể đề nghị bảo hành, phần nào nên yêu cầu đơn vị lắp kiểm tra lại, và cách xin biên bản cho đủ ý. Hệ do bên em lắp thì báo để bên em cử thợ xuống lập biên bản và làm việc với hãng.

Trong lúc chờ, anh chị cứ để nguyên hiện trạng, không tháo thiết bị chống sét ra xem, không thay aptomat mới. Những thứ đó là bằng chứng cho biết xung sét đã đi vào đường nào và thiết bị bảo vệ có làm việc hay không.