Thay tấm pin hỏng khi mẫu cũ hết hàng: lắp loại khác được?

Vì sao mẫu tấm cũ biến mất nhanh như vậy?

Tấm pin thay đời rất nhanh. Cứ vài năm các nhà sản xuất lại chuyển sang loại tế bào mới, kích thước tấm to hơn, công suất mỗi tấm tăng thêm vài chục đến cả trăm oát. Mẫu nhà anh chị mua bốn, năm năm trước gần như chắc chắn đã ngừng sản xuất, hàng tồn nếu còn thì cũng khó tìm đúng lô.

Chủ nhà thường chỉ nhớ “tấm bốn trăm mấy oát”, còn những thông số quyết định chuyện lắp chung có hợp hay không thì nằm trên cái nhãn dán mặt sau tấm, ở trên mái, ít ai để ý. Vì vậy khi hỏng một tấm, người ta dễ chọn theo con số oát ghi to nhất trên báo giá.

Cách cũ hỏng ở đâu

Sai lầm phổ biến nhất là nghĩ càng khoẻ càng tốt: mua tấm công suất cao nhất đang có, lắp vào chỗ tấm hỏng. Trong một dãy nối tiếp, các tấm giống như những người khiêng chung một cây gỗ, dòng điện chạy qua cả dãy bị kìm theo tấm yếu nhất. Tấm mới khoẻ hơn không được phát hết sức, phần chênh coi như bỏ phí. Còn nếu tấm mới to hơn về kích thước, kẹp giàn cũ có thể không vừa, thợ phải chế thêm, mất chắc chắn khi gió to.

Kiểu thứ hai là bỏ trống, để thợ nối tắt qua chỗ tấm hỏng cho dãy chạy tạm. Dãy ngắn đi một tấm thì điện áp tụt theo, có hệ vẫn chạy được nhưng mất phần sản lượng của tấm đó mãi mãi, có hệ lại làm biến tần làm việc lệch khỏi vùng tối ưu. Kiểu thứ ba ngược lại: nghe tư vấn thay luôn cả dàn cho đồng bộ, tốn một khoản lớn trong khi các tấm còn lại vẫn khoẻ.

Cách làm đúng: khớp dòng điện trước, rồi mới tới công suất

Thông số quan trọng nhất khi thay tấm lẻ vào dãy nối tiếp là dòng điện ở điểm công suất cực đại, thường ghi là Imp trên nhãn. Tấm thay nên có Imp bằng hoặc cao hơn một chút so với tấm cũ, tuyệt đối không thấp hơn. Tiếp theo là điện áp làm việc gần tương đương, để tổng điện áp của dãy vẫn nằm trong vùng biến tần chạy tốt. Sau đó mới tới kích thước, độ dày khung cho vừa kẹp giàn, và loại đầu nối phải tương thích với đầu nối đang dùng.

Trên thực tế có ba hướng xử lý. Một là tìm tấm của hãng khác nhưng có thông số điện gần như tương đương mẫu cũ, đây là cách gọn nhất. Hai là dùng tấm đời mới có dòng cao hơn, chấp nhận phần công suất dư không phát hết, đổi lại dễ mua và bền. Ba là khi phải thay vài tấm cùng lúc, thợ gom các tấm mới thành một dãy riêng vào cổng khác của biến tần, hoặc gắn thiết bị tối ưu cho từng tấm, để tấm mới và tấm cũ không kéo nhau.

Trước khi mua, đừng quên hỏi chuyện bảo hành. Tấm nứt do lỗi sản xuất, do khung cong vênh hay lớp kính tự rạn có thể được hãng đổi. Tấm vỡ do va đập, do người giẫm lên khi vệ sinh thì thường không. Có biên bản và ảnh chụp sớm thì việc đòi quyền lợi dễ hơn nhiều.

Minh hoạ: chọn sai tấm thì mất bao nhiêu?

Cứ cho là nhà anh chị có một dãy 10 tấm loại 450 oát, dòng làm việc mỗi tấm khoảng 10,9 ampe, tổng dãy 4,5 kWp. Nếu thay bằng một tấm 550 oát có dòng khoảng 13 ampe, tấm này vẫn chỉ chạy theo 10,9 ampe của cả dãy, tức là làm việc gần như một tấm 450 oát. Phần phí đi chừng 100 oát, không hại gì thêm.

Ngược lại, cứ cho là mua phải một tấm rẻ có dòng chỉ khoảng 9,5 ampe. Lúc này cả dãy bị kéo xuống 9,5 ampe, tức tụt khoảng 13 phần trăm, tương đương gần 0,6 kWp. Cứ cho mỗi kWp một ngày làm ra 3,5 số điện, dãy mất khoảng 2 số mỗi ngày, gần 60 số mỗi tháng. Với giá trị cứ cho là 2.500 đồng một số, đó là khoảng 150 nghìn đồng mỗi tháng, gần 1,8 triệu đồng mỗi năm, trong khi chênh lệch giá giữa hai tấm có khi chỉ vài trăm nghìn. Đó là lý do con số ampe quan trọng hơn con số oát.

Làm ngay trong 10 phút

Lục lại hợp đồng, biên bản nghiệm thu, phiếu bảo hành để tìm tên mẫu tấm đang dùng. Mở lại tin nhắn, Zalo lúc lắp đặt, thợ thường gửi ảnh nhãn tấm pin hoặc ảnh dàn sau khi lắp; lưu những ảnh đó vào một thư mục riêng. Không trèo lên mái để đọc nhãn, cũng không tự tháo tấm nứt: dưới nắng, tấm vỡ vẫn phát điện một chiều.

Tiếp theo, mở app giám sát xem dãy có tấm hỏng đang tụt bao nhiêu so với dãy còn lại hoặc so với cùng kỳ tuần trước, chụp màn hình vài ngày nắng. Ghi rõ ngày phát hiện, ai báo, và hiện trạng. Những thứ này giúp thợ chọn đúng tấm thay ngay từ lần đầu, không phải đi lại.

Khi nào cần hỏi đơn vị lắp

Việc thay tấm là việc của thợ, vì phải cắt điện đúng trình tự, tháo đầu nối phía một chiều và làm việc trên mái. Anh chị nên hỏi đơn vị lắp mấy câu cụ thể: tấm thay có dòng làm việc bao nhiêu so với tấm cũ, có vừa kẹp giàn hiện tại không, đầu nối có cùng chủng loại không, và tấm cũ bị nứt có thuộc diện bảo hành không.

Sau khi thay, đề nghị thợ gửi ảnh nhãn tấm mới và kết quả đo điện áp của dãy. Theo dõi app thêm vài ngày nắng: nếu dãy đó vẫn thấp hơn hẳn các dãy khác, cần mời thợ kiểm lại. Nếu không còn liên lạc được với đơn vị lắp cũ, hãy mang theo ảnh nhãn và số liệu app khi hỏi đơn vị khác để được tư vấn đúng loại tấm.