“Chiều nào có giông là tôi lại đứng ngồi không yên. Nghe sấm nổ ngay đầu xóm, tôi chạy ra tủ điện tắt hết cầu dao của dàn pin, tắt luôn cả cầu dao tổng. Hàng xóm bảo không cần, người khác bảo phải tắt mới yên tâm. Rốt cuộc trời giông có nên tắt hệ không?” — đây là băn khoăn rất phổ biến từ mùa hè đến đầu thu ở miền Bắc, khi giông sét đến nhanh và dữ. Câu trả lời ngắn gọn: tắt hệ không phải lá chắn chính chống sét, và chạy ra tủ điện lúc sấm đang nổ còn nguy hiểm hơn. Điều quan trọng nằm ở chỗ khác.
Sét đánh trực tiếp vào đúng dàn pin trên mái nhà dân là chuyện hiếm. Phần lớn hư hỏng đến từ sét đánh gần, vào cây cao, cột điện, đường dây quanh xóm. Dòng sét tạo ra một xung điện áp rất nhanh, lan theo đường dây điện lưới vào nhà, hoặc cảm ứng vào các đoạn dây dài, cả dây một chiều từ mái xuống.
Những đường xung đó là lý do hệ được thiết kế có thiết bị chống sét lan truyền ở cả phía một chiều và xoay chiều, cùng với hệ tiếp địa nối khung dàn pin xuống đất. Khi có xung, các thiết bị này dẫn phần năng lượng dư xuống đất, bảo vệ biến tần.
Điểm cần hiểu là cầu dao chỉ ngắt mạch, không ngắt được nguồn trên mái. Tắt cầu dao xong, dàn pin vẫn nối với dây xuống tủ, vẫn có điện áp khi trời còn sáng. Một xung sét đủ mạnh vẫn có thể nhảy qua khe hở nhỏ của tiếp điểm cầu dao.
Cách thứ nhất là chạy ra tủ điện khi sấm đang nổ. Đứng sát tủ điện, tay chạm vỏ kim loại, chân đứng nền ướt lúc sét đánh gần là tình huống nguy hiểm cho chính người tắt, nguy hiểm hơn nhiều so với rủi ro cho thiết bị.
Cách thứ hai là tắt bừa không theo thứ tự, tắt cầu dao một chiều khi biến tần đang phát. Cắt dòng một chiều đang chạy bằng cầu dao không đúng loại hoặc đúng lúc có thể sinh hồ quang. Một số hệ có pin bật lại không đúng trình tự còn báo lỗi, pin bị khoá.
Cách thứ ba là tin rằng tắt hệ là đủ nên bỏ qua việc kiểm tra thiết bị chống sét lan truyền và tiếp địa. Thiết bị chống sét có tuổi thọ, sau vài lần gánh xung có thể đã hỏng mà không ai biết. Cách thứ tư là ngày nào có mây đen cũng tắt, mất điện mấy tiếng buổi trưa mà không cần thiết.
Với một hệ được lắp đúng, có chống sét lan truyền hai phía và tiếp địa đạt yêu cầu, phần lớn trường hợp không cần tắt hệ mỗi lần có giông. Đó là việc của thiết bị bảo vệ.
Nếu nhà ở vùng hay có sét đánh gần, nhà trên đồi, gần cây cao, cột thu sóng, hoặc chủ nhà muốn yên tâm hơn, hãy nhờ đơn vị lắp chỉ cho đúng trình tự ngắt và bật dành riêng cho hệ nhà mình, thường bắt đầu từ phía xoay chiều. Chỉ làm khi giông còn ở xa, chưa nghe sấm gần, đứng ở nền khô.
Khi sấm đã nổ gần thì ở yên trong nhà, tránh xa tủ điện, rút phích các thiết bị điện tử nhạy cảm như tivi, máy tính, modem nếu làm được an toàn. Không leo mái, không chạm khung dàn pin.
Việc quan trọng nhất làm định kỳ: nhờ đơn vị lắp kiểm tra thiết bị chống sét lan truyền (nhiều loại có ô báo đổi màu khi hỏng) và đo lại điện trở tiếp địa, nhất là trước mùa giông.
Cứ cho là nhà anh chị có hệ 5 kWp, mỗi cơn giông chiều anh chị tắt hệ chừng hai tiếng. Trong hai tiếng đầu giờ chiều trời đang chuyển âm u, hệ có thể phát khoảng 3 đến 4 kWh. Cứ cho là mùa hè có 15 cơn giông như vậy, phần điện bỏ đi vào khoảng 50 kWh.
Cứ cho là giá điện bình quân khoảng 3.000 đồng mỗi kWh, số tiền khoảng 150 nghìn đồng một mùa. Không lớn, nhưng đổi lại là 15 lần chạy ra tủ điện lúc trời sắp giông, có khi đúng lúc sét đánh gần.
Trong khi đó, một bộ chống sét lan truyền thay mới thường chỉ bằng một phần nhỏ giá biến tần. Đầu tư đúng chỗ, kiểm tra đúng lúc giúp an tâm hơn nhiều so với việc tắt bật mỗi chiều.
Những việc dưới đây làm lúc trời đẹp, không phải lúc đang giông:
Gọi đơn vị lắp khi sau cơn giông biến tần tắt hẳn, báo lỗi không tự hết, ứng dụng mất kết nối kéo dài; khi ô báo của thiết bị chống sét đổi màu; khi có mùi khét, vết cháy quanh tủ điện; hoặc khi hồ sơ cho thấy hệ chưa có chống sét lan truyền hay tiếp địa.
Anh chị có thể đề nghị thợ: kiểm tra và thay thiết bị chống sét đã hỏng, đo lại điện trở tiếp địa, kiểm tra các đầu nối sau mùa giông, và hướng dẫn người nhà khi nào cần ngắt, ngắt theo thứ tự nào. Nếu hư hỏng do sét, giữ lại ảnh và thời điểm để làm việc với bảo hành hoặc bảo hiểm.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu