“App báo tháng này hệ nhà tôi làm ra 620 số điện, mà hoá đơn tiền điện chỉ giảm tương đương chừng 370 số. Trên app ghi một đằng, công tơ một nẻo. Có phải bên lắp cài app cho số đẹp, hay hệ có vấn đề?” — đây là thắc mắc bên em nghe nhiều nhất trong vài tháng đầu sau khi bàn giao hệ. Phần lớn trường hợp chẳng ai sai cả: app và công tơ đang đo hai dòng điện khác nhau. Bài này giải thích từng con số nghĩa là gì, cộng trừ thế nào cho đúng, và khi nào mức lệch mới là dấu hiệu cần kiểm tra.
Con số trên ứng dụng giám sát là tổng điện biến tần tạo ra từ tấm pin. Con số trên công tơ của điện lực thì khác: chiều nhận là điện nhà lấy từ lưới, còn chiều phát, nếu nhà có công tơ hai chiều, là phần điện mặt trời thừa đẩy ngược lên lưới. Phần điện mặt trời mà nhà dùng ngay tại chỗ không đi qua công tơ, nên không hề hiện trên hoá đơn.
Vì thế, số tiền hoá đơn giảm đi chỉ phản ánh phần tự dùng, tức là sản lượng app trừ đi phần đã phát lên lưới. Nếu buổi trưa nhà vắng người, điện dư chạy lên lưới nhiều, thì app vẫn báo cao mà hoá đơn chỉ giảm vừa phải. Chuyện này bình thường về mặt đo đếm, dù về mặt tiền bạc thì nên tìm cách dùng nhiều hơn vào ban ngày.
Lỗi phổ biến nhất là lấy sản lượng app trừ thẳng vào số điện của hoá đơn trước khi lắp, rồi thấy thiếu hụt một khoảng lớn. Lỗi thứ hai là so hai kỳ không cùng mùa: tháng trước khi lắp là mùa xuân mát, tháng sau khi lắp là giữa hè nóng, cả nhà bật điều hoà suốt, lượng điện dùng tăng vọt mà quên tính.
Lỗi thứ ba là so lệch ngày. Ứng dụng thường tính theo tháng dương lịch từ ngày một, còn điện lực chốt chỉ số theo một ngày cố định trong tháng, có khi giữa tháng. Hai khoảng thời gian lệch nhau hơn chục ngày thì hai con số không thể khớp. Cuối cùng, có người chỉ nhìn tổng tiền hoá đơn mà không nhìn số điện, trong khi giá mỗi bậc khác nhau nên tiền giảm không tỷ lệ thuận với số điện giảm.
Hãy lấy ba con số trong cùng một khoảng ngày, từ ngày chốt chỉ số kỳ trước đến ngày chốt kỳ này: sản lượng trên app, chỉ số chiều nhận và chỉ số chiều phát trên công tơ. Phần tự dùng bằng sản lượng app trừ đi chiều phát. Tổng điện nhà thực dùng bằng chiều nhận cộng với phần tự dùng.
Khi đã có tổng điện thực dùng, anh chị mới so được với trước khi lắp một cách công bằng. Nếu tổng điện thực dùng tăng, đó là do thói quen dùng điện của nhà, không phải do hệ mặt trời kém. Sai khác vài phần trăm giữa số đo của biến tần và của công tơ là chuyện bình thường, vì hai thiết bị đo ở hai điểm khác nhau, có tổn hao trên dây dẫn và mỗi đồng hồ có cấp chính xác riêng.
Cứ cho là trong kỳ chốt vừa rồi, app báo hệ làm ra 620 số. Công tơ ghi chiều phát 250 số, tức phần thừa đã chạy lên lưới. Phần nhà tự dùng là 620 trừ 250, bằng 370 số. Công tơ chiều nhận ghi 480 số. Vậy tổng điện nhà thực dùng là 480 cộng 370, bằng 850 số.
Cứ cho là cùng kỳ năm ngoái, nhà dùng khoảng 700 số. Nhìn hoá đơn chỉ thấy giảm từ 700 xuống 480, tức 220 số, và nghĩ hệ chỉ giúp được chừng đó. Thực tế hệ đã gánh 370 số cho nhà, chỉ là nhà năm nay dùng nhiều hơn 150 số. Còn 250 số phát lên lưới là phần có thể tận dụng thêm, ví dụ dồn giặt giũ, bơm nước, đun nước nóng vào buổi trưa.
Tìm ngày chốt chỉ số trên hoá đơn gần nhất. Mở app, chọn xem sản lượng theo ngày và cộng đúng từ ngày chốt kỳ trước đến ngày chốt kỳ này, chụp màn hình lại. Ra xem công tơ, chỉ đứng ngoài nhìn màn hình, không mở hộp công tơ; nhiều công tơ điện tử tự chuyển qua lại giữa chỉ số chiều nhận và chiều phát, chờ vài giây để chụp đủ cả hai.
Kẻ một bảng bốn cột: sản lượng app, chiều nhận, chiều phát, tổng thực dùng. Điền số kỳ này, rồi làm tiếp kỳ sau. Chỉ cần hai, ba kỳ là anh chị thấy rõ quy luật của nhà mình: mùa nào phát lên lưới nhiều, tháng nào dùng điện tăng, và hệ đang gánh được bao nhiêu phần trăm điện thực dùng.
Nên hỏi khi đã cộng trừ đúng cùng khoảng ngày mà vẫn có dấu hiệu lạ: app báo phát lên lưới đều đặn nhưng chỉ số chiều phát trên công tơ gần như đứng yên; app mất kết nối nhiều ngày khiến dữ liệu bị hụt; hệ có đồng hồ đo phụ trợ để giới hạn phát lên lưới mà số liệu trên app ngược chiều với thực tế, có thể do lắp đảo chiều cảm biến dòng; hoặc sản lượng app thấp hẳn so với mùa trước trong điều kiện nắng tương đương.
Khi hỏi, hãy gửi kèm bảng bốn cột và ảnh chụp công tơ, ảnh app. Đơn vị lắp có thể kiểm tra từ xa cấu hình biến tần, đồng hồ đo phụ và đường truyền dữ liệu. Nếu nghi công tơ của điện lực ghi sai, anh chị có quyền đề nghị điện lực kiểm tra; việc này làm qua kênh chăm sóc khách hàng của điện lực, không tự tháo hay can thiệp vào công tơ.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu